ҚР «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Заңы
Кері байланыс нысаны, тіркеу, себет немесе онлайн-чат бар кез келген сайт дербес деректерді жинайды: аты-жөні, телефон, e-mail, жеткізу мекенжайы. Қазақстан Республикасының «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Заңы оларды қалай жинауға, қайда сақтауға және кімге беруге болатынын белгілейді. Сервис сайтты заңның негізгі талаптары бойынша автоматты түрде тексеріп, нені түзету керегін көрсетеді.
Талаптар
Дербес деректер субъектінің келісімімен жиналады, ал келісім оның берілгенін растауға мүмкіндік беретін тәсілмен алынуы тиіс. Іс жүзінде бұл — әр нысанның жанында саясатқа сілтемесі бар, алдын ала белгіленбеген бөлек құсбелгі, ал серверде — келісім мәтінінің күні, уақыты және нұсқасы туралы жазба. Құсбелгісіз «батырманы басу арқылы сіз келісесіз…» деген сөзді дәлелдеу қиынырақ.
Сайтта қандай деректер жиналатынын, қандай мақсатпен, қанша уақыт сақталатынын, кімге берілетінін, пайдаланушының қандай құқықтары бар екенін және келісімді қалай кері қайтарып алуға болатынын сипаттайтын құжат болуы керек. Бастысы — саясат сайттың іс жүзінде не істейтініне сәйкес келуі тиіс.
ҚР азаматтарының дербес деректері бар база Қазақстан Республикасының аумағында орналасуы тиіс. Егер сайт шетелдік хостингте орналасса немесе өтінімдер шетелдік CRM жүйесіне, сайт конструкторына, Google Forms сервисіне немесе пошта сервисіне жіберілсе, бұзушылық туындайды.
Аналитика есептегіштері, жарнамалық пиксельдер, онлайн-чаттар және CRM жүйелері көбіне кірушілердің деректерін шетелге береді. Мұндай беру саясатта сипатталуы тиіс және оған пайдаланушының келісімі қажет.
Пайдаланушы өзінің қандай деректері өңделетінін білуге, оларды өзгертуді немесе жоюды талап етуге және келісімін кері қайтарып алуға құқылы. Өтініш беру тәртібі мен байланыс деректері саясатта көрсетілуі тиіс.
2026 жылы заң айтарлықтай өзгерді: операторлар (шағын және орта бизнесті қоспағанда) деректерді өңдеудің басталғаны және тоқтатылғаны туралы уәкілетті органды хабардар етуге міндетті, ал дербес деректердің жылыстауы туралы бір жұмыс күні ішінде хабарлау қажет.
Автоматты тексеру
Сайт нақты браузерде ашылады — компьютерде де, телефонда да, келуші қалай көрсе, дәл солай.
Қатенің құны
| Бұзушылық | Бап | ЖК және жеке тұлғалар | Шағын бизнес | Орта бизнес | Ірі бизнес |
|---|---|---|---|---|---|
| Дербес деректерді заңсыз жинау және (немесе) өңдеу | ҚР ӘҚБтК, 79-баптың 1-бөлігі | 129 750 ₸ | 259 500 ₸ | 432 500 ₸ | 865 000 ₸ |
| Меншік иесінің, оператордың немесе үшінші тұлғаның дербес деректерді қорғау жөніндегі шараларды сақтамауы | ҚР ӘҚБтК, 79-баптың 3-бөлігі | 648 750 ₸ | 1 297 500 ₸ | 1 946 250 ₸ | 2 595 000 ₸ |
| Дербес деректердің жоғалуына, заңсыз жиналуына және (немесе) өңделуіне әкеп соққан дербес деректерді қорғау шараларын сақтамау (жылыстау) | ҚР ӘҚБтК, 79-баптың 4-бөлігі | 865 000 ₸ | 3 243 750 ₸ | 4 325 000 ₸ | 8 650 000 ₸ |
Тәжірибеден
Иә. Заң дербес деректерді келісім бойынша жинауға рұқсат береді, ал келісім оны растауға мүмкіндік беретін тәсілмен алынуы тиіс. Нысан үшін бұл — саясатқа сілтемесі бар, алдын ала белгіленбеген құсбелгі және серверде келісім туралы жазба. Толығырақ — дербес деректерді өңдеуге келісім.
ҚР ӘҚБтК 79-бабының 1-бөлігі бойынша: шағын бизнес үшін — 259 500 ₸, ірі бизнес үшін — 865 000 ₸. Қорғау шаралары қабылданбағандықтан болған жылыстау үшін — ең көбі 8 650 000 ₸. Толығырақ — дербес деректер үшін айыппұл.
Бұл сервистер деректерді Қазақстаннан тыс жерде сақтайды, ал заң дербес деректер базасын ҚР аумағында сақтауды талап етеді. Өтінімдердің Қазақстандағы өз серверіңізге немесе CRM жүйесіне берілуін баптаңыз. Толығырақ — деректерді ҚР-да сақтау.
Оны тегін саясат генераторында құрастырып, содан кейін сайттың іс жүзінде не жинайтынымен салыстыруға болады. Толық тексеру мұндай салыстыруды автоматты түрде жасайды.
Өңдеудің басталғаны туралы уәкілетті органды хабардар ету (шағын және орта операторлар босатылған), операторлар санаттары және жылыстау туралы бір жұмыс күні ішінде хабарлау міндеті енгізілді. Толығырақ — 2026 жылғы өзгерістер.
Сервис келісімсіз нысандарды, келісімге дейін іске қосылатын трекерлерді және шетелге кететін деректерді табады. Есеп — 1–3 минутта.